"Belə mahnıları ifa etmək üçün iztirab, faciələr lazımdır" .....                     Vüsal Məmmədov işdən çıxarıldı .....                     Ağ Ev: Tramp və Putin tezliklə görüşəcək! Harada... .....                     Surenyam Paşinyanın İlham Əliyevə nə söz verdiyini haradan bilir? .....                     Milli iqtisadiyyatımız çətin sınaq qarşısında .....                     Qriqoryan İrana səfərindən dividentlər qazanmağa çalışır .....                     FHN-in qurumu 185 minlik Toyota seçdi! .....                     Bakıda itkin düşən musiqiçi 7 ay sonra polis tərəfindən tapıldı .....                     Türkiyə MMU-nun nümayəndə heyətinin ölkəmizə səfəri davam edir .....                     Ərdoğanın zəfəri: PKK niyə silahı yerə qoyur? .....                     "Ağsaqqal sayılanları SSRİ-yə - imperiyaya meyilləndirən amillər... .....                     Müğənni Kəmalə Sərxana od püskürdü .....                     Azərbaycanda uşaq futboluna vurulan "badalaq": .....                     3,4 milyon manat vergi borcu olan şirkət nizamnamə kapitalını azaldır .....                     Parlament Assambleyasına qatılıb-qatılmamaq Gürcüstana heç bir şey verməyəcək .....                     "Georgi lenti"ni həmin tədbirə gətirənlər bəlli oldu .....                     PKK bitdi, Türkiyə üçün qorxunc problem başladı .....                     DSMF sədrinə yeni müşavir təyin edildi .....                     Bəysiz toy edən müğənniyə SƏRT İRAD: .....                     Ayşən Həsənova “Expressbank”da şöbə rəhbəri təyin olundu .....                     İsrailin “Avroviziya 2025” təmsilçisi azərbaycanlıdır .....                     "Taleh" ASC səhmdarlarının növbəti ümumi yığıncağı keçiriləcək .....                     Qətər əmiri Trampdan İranla bağlı görün nə xahiş etdi .....                     Dövlət qurumunun avtobusu qəzaya uğradı .....                     Vasif Talıbovun sonu: Şirkətləri ləğv edilir .....                     Prezident şəhid ailələri üçün təqaüdü 2 il əvvəl artırıb .....                     “Bahar Enerji”də əməkhaqqı böhranı DAVAM EDİR .....                     Lavrovun səfəri Ermənistanın yenidən Rusiyanın orbitinə qayıtması ilə nəticələnə bilər .....                     Zaurla Günayın ATV-dən getməsi barədə .....                     Konstitusiya quruluşuna qarşı çağırış etməkdə təqsirləndirilən şəxs: .....                     “Paşinyan suyu süzülə-süzülə İrəvana dönüb” .....                     Elşad Miridən valideynlərə ÇAĞIRIŞ: .....                     Azər Qasımovdan yarım milyonluq borc məsələsinə .....                     Biz istəyirik ki, hər kəs əfv olunsun .....                     "Ağsaqqal sayılanları SSRİ-yə - imperiyaya meyilləndirən amillər... .....                     Elşad Miridən şok açıqlama: .....                     AHİK-lə bağlı İLGİNC İDDİALAR .....                     Əfvlə bağlı mühüm gəlişmə: Gözlənilən qərar verilir? .....                     Pakistan qırıcılarımızı Çin silahları ilə məhv edib .....                     “Xalq” və “Əməkdar” fəxri adlarını daşıyanların sayı azalıb .....                 

“Mən heç vaxt belə qəddarlıq görməmişəm” - Qazaxıstanı zorakılıq dalğası bürüdü
Tarix: 29-01-2024, 00:23 | Çap et
“Mən heç vaxt belə qəddarlıq görməmişəm”
Son bir neçə ayda Mərkəzi Asiyanın media orqanları qadınlara qarşı zorakılıq hallarının artması barədə çox yazır. Hətta regionun ən avropalaşmış və uğurlu ölkəsi olan Qazaxıstanda da bu problem çox kəskindir. Kütləvi informasiya vasitələri müntəzəm olaraq şokedici məişət zorakılığı halları ilə bağlı xəbərlər yayır və bundan sonra ölkədə ictimai müzakirələr alovlanır. İstər dövlət, istərsə də vətəndaş cəmiyyəti bu problemin həlli üçün öz variantlarını təklif edir, lakin onların səyləri hələ ki, vəziyyəti dəyişməyə kifayət etmir. “Lenta.ru” Qazaxıstanda məişət zorakılığının necə milli əhəmiyyət kəsb edən problemə çevrildiyini və hakimiyyətin niyə bunu həll edə bilmədiyini araşdırıb. AYNA araşdırmanı istinadla təqdim edir:

Ümumi problem

İctimai müzakirənin növbəti mərhələsinə keçmiş milli iqtisadiyyat naziri Kuandıq Bişimbayevin restoranda dünyasını dəyişən həyat yoldaşı Saltanat Nukenovanın faciəvi hekayəsi təkan verdi. Müstəntiqlərin fikrincə, baş verən münaqişə zamanı keçmiş məmur həyat yoldaşını döyərək öldürüb.

“İş üzrə aparılan bütün müayinələrlə tanış olduq. Mən belə qəddarlıq və soyuqqanlılıq görməmişdim”, - deyə qadının vəkili Janna Muhamadi deyib.

Bişimbayevə qarşı “İşgəncə” və “Hədsiz amansızlıqla qətl” maddələri ilə cinayət işi açılıb. Onu ömürlük həbsə qədər cəza gözləyir. Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Comart Tokayev hüquq-mühafizə orqanlarına bu işi xüsusi nəzarətdə saxlamağı tapşırıb.

“Ölkədə məişət zorakılığı da daxil olmaqla istənilən qanun pozuntusunun mütləq rədd edilməsi mühiti yaradılmalıdır. Qadınlara və uşaqlara qarşı istənilən zorakılıq hallarının qarşısı qətiyyətlə alınmalıdır. Qanun hamı üçün eyni olmalıdır. Cəmiyyətdə ədalət qanunun aliliyinin möhkəmləndirilməsi naminə vətəndaşların həmrəyliyidir. Ədalətli Qazaxıstan asayişin hökm sürdüyü ölkədir”, - deyə Tokayev bildirib.

Amma Saltanatın qardaşı Aitbek Nukenov qanunun həqiqətən hamı üçün eyni olduğuna əmin deyil. Onun fikrincə, sabiq nazirin ətrafında hələ də hakimiyyətin yuxarı eşelonlarından kifayət qədər şəxs var və onlar məhkəməyə təsir etmək iqtidarındadırlar. Nukenov jurnalistlərin iştirakı ilə açıq məhkəmənin keçirilməsini tələb edir.

Bununla belə, Kuandıq Bişimbayevin yaxınları başqa fikirdədirlər. Sabiq nazirin atası Vəlixan Bişimbayev deyir ki, Saltanat Nukenovanın əmisi Kayrat və onun digər qohumları tərəfindən istintaqa və ekspertlərə “qlobal təzyiq” var. Ata əmindir ki, mərhumun qohumları istintaqa müdaxilə edir və ictimai rəyi manipulyasiya edir, buna görə də oğlunun cinayəti daha ağır cinayətə tövsif edilib.

Vəlixan Bişimbayev qızının itkisi ilə əlaqədar Nukenovlar ailəsinə başsağlığı verib. O qeyd edib ki, ötən il noyabrın 9-da iki ailə üçün dəhşətli faciə baş verib.

“Valideyn olaraq hesab edirik ki, oğlumuzun Saltanatı öldürmək niyyəti olmayıb, yaşamağa davam edəcəkdilər. Həmin dəhşətli gündə, noyabrın 9-da nə baş verdiyini özümüz bilmirik”, - ata Bişimbayev söyləyib.

İş üzrə məhkəmə iclasları tezliklə başlayacaq. Hökm nə olursa olsun, Qazaxıstanda məişət zorakılığı ilə bağlı ictimai müzakirələrin çoxdan gec olduğu göz qabağındadır.

Xalçanın altında

Qazaxıstan Baş Prokurorluğunun İctimai maraqların müdafiəsi Xidmətinin rəhbəri Marat Abışev bildirib ki, ölkədə hər il azı 80 qadın məişət zorakılığı nəticəsində ölür, 150-yə yaxını ağır yaralanır, 200 nəfərə yaxını isə orta ağır yaralanır. 4 mindən çoxu isə yüngül xəsarət alır. Onun sözlərinə görə, polisə hər gün Qazaxıstan sakinlərindən məişət zorakılığı ilə bağlı şikayətlər daxil olur.

Qazaxıstanın mədəniyyət və informasiya naziri Aida Balaeva bildirib ki, son 4 il yarım ərzində məişət zorakılığı nəticəsində 869 nəfər ölüb. Sağlamlığa ağır zərər vurma ilə bağlı 2086 fakt qeydə alınıb.

2023-cü ildə hüquq-mühafizə orqanlarına məişət zorakılığı ilə bağlı 100 min şikayət daxil olub. Bu, son beş ildəkindən üç dəfə çoxdur.

Eyni zamanda, Avrasiya üçün Azadlıq təşkilatının insan haqları üzrə tədqiqatçısı Svetlana Dzardanova hesab edir ki, reallıqda məişət zorakılığı halları daha çox ola bilər: “Rəsmi statistikanın göstərmədiyi yüzlərlə fakt var. Cəmiyyətdəki ən böyük problem odur ki, məişət zorakılığı qurbanları çox vaxt qurban olduqlarını bildirmirlər”.

Onunla Qazaxıstan Daxili İşlər Nazirliyinin (DİN) İnzibati Polis Komitəsinin sədr müavini Renat Zulxairov razılaşır. O qeyd edib ki, ölkədə qadınlar çox vaxt həyat yoldaşının onları döydüyü barədə məlumat vermirlər: “Ərinin əleyhinə polisə ifadə yazmaq “qəbuledilməz və ədəbsizlik” sayılır. Adətən qurbanlar şikayət etməkdən utanırlar. Bu barədə danışmaq adət deyil”.

Oxşar fikri Qazaxıstanın “Beynəlxalq Sosiologiya və Siyasət İnstitutu” ictimai fondunun direktor müavini Marat Şibutov da deyib. Onun fikrincə, 2016-cı ildən sonra sosial şəbəkələrdə “#DanışmaqdanQorxmuram” həştəqi ilə fləşmobun populyarlığı artıb: “Bununla ictimai şüurda böyük dəyişiklik oldu və buna görə də əvvəllər norma daxilində hesab edilən şeylər qəbuledilməz hesab edildi. İndi daha çox insan zorakılığa məruz qaldığı barədə yazır, danışır. Məsələ budur ki, zorakılıq artıq problem sayılmırdı, adi məişət məsələsi kimi qəbul edilirdi. Ona görə də qadınlar buna dözməyi dayandırdılar”.

Svetlana Dzardanova hesab edir ki, qadınların etibarsızlığının daha bir ağırlaşdırıcı amili ənənəvi dəyərlərin təbliği gündəliyidir ki, onlar guya gəncləri korlayan xarici təsirlərdən bir növ müdafiə kimi təqdim olunur: “Məsələn, 2021-ci ilin may ayında Qazaxıstanda “Feminita” feminist təşkilatının üzvləri naməlum kişilər tərəfindən təzyiqə məruz qaldılar. Polis isə fəalları “öz təhlükəsizlikləri üçün” saxladı. Bu, biabırçılıq idi”.

Marat Şibutov isə qeyd edib ki, statistikaya görə, ölkədə zorakılığın və ümumilikdə cinayətin səviyyəsi aşağı düşür: “Amma başa düşməliyik ki, bu, böyük şəhərlərə aiddir və bir çox başqa bölgələrdə, əksinə, yoxsulluq səbəbindən hər şey daha da pisləşir. Müxtəlif regionlar və sosial qruplar arasında qadınların hüquqları sahəsində böyük uçurum yaranıb”.

Nə etməli?

Hələ 2009-cu ildə Qazaxıstan “Məişət zorakılığının qarşısının alınması haqqında” qanun qəbul edib. Qanun dövlət orqanlarını və qurumlarını məişət zorakılığı qurbanlarına qayğı göstərməyə və onlara lazımi dəstək, o cümlədən məsləhətləşmələr, tibbi və hüquqi yardım göstərməyə məcbur edir.

2017-ci ilə qədər Qazaxıstanda məişət zorakılığı halları Cinayət Məcəlləsinin iki maddəsi ilə - sağlamlığa yüngül zərər vurma və döyülmə ilə bağlı cinayət işi açıla bilərdi. Cəzaya həbs, cərimə, islah işləri və ya ictimai işlər daxildir. Amma həmin ilin iyulunda ölkədə bu maddələri cinayət əməli hesab etməyən qanun qəbul edildi və sağlamlığa yüngül zərər vurma inzibati xətalara çevrildi.

2020-ci ilin sentyabrında Qazaxıstan Parlamenti “Məişət zorakılığı ilə mübarizə haqqında” qanun layihəsinə baxıb. Sənəd Qazaxıstan cəmiyyətində qızğın müzakirələrə səbəb olub və sonda geri götürülüb. Tərtibatçılar hazırkı versiyada zorakılığa qarşı profilaktik tədbirlərin nəticə vermədiyi və onların təkmilləşdirilməsinə ehtiyac olduğu fikrini bildirirlər. Sosial şəbəkələrdə də qızğın müzakirələr getməkdədir.

2022-ci ildə Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Comart Tokayev məişət zorakılığı məsələsinə münasibət bildirdi. Ölkə başçısı məişət zorakılığına görə cəzaların sərtləşdirilməsini təklif etdi. Hazırda müvafiq qanun layihəsi parlamentdə nəzərdən keçirilir.

Cəmiyyətdə məişət zorakılığı probleminə münasibət də dəyişir. Gender əsaslı zorakılığın qarşısının alınması üzrə beynəlxalq məsləhətçi Xalidə Acıqulova hesab edir ki, bu il qazaxıstanlılar məişət zorakılığının kriminallaşdırılması ilə bağlı petisiyalar imzalamağa başlayıblar. Məsələn, 2020-ci ildə məişət zorakılığının cinayət hesab edilməsi və məişət zorakılığı ilə bağlı yeni qanunun qəbulu ilə bağlı petisiya 100 minə yaxın imza toplayıb. Bu il oxşar petisiya cəmi bir neçə gündə 150 ​​min imza toplaya bilib.

“İlk olaraq məişət zorakılığının qurbanları danışmağa başladılar. Məhz bu qadınların səsləri bizim mentalitetimizi dəyişməyə başladı. “Döyülmək deyil, təcavüzkar olmaq ayıbdır” fikri yayıldı. Təbii ki, bu yeni yanaşma hələ formalaşma mərhələsindədir”, Acıqulova əlavə edib.

Bundan əlavə, Qazaxıstanda ilk “qadın polis bölməsi” yayın sonunda Qaraqandada açılıb. Bütövlükdə, şəhərdə istintaq, yetkinlik yaşına çatmayan polis və məhkəmə icraçılarının funksiyalarını birləşdirən qadın polis şöbəsi fəaliyyət göstərir.

“Qadının qadınla tamam başqa təması, yaxşı ünsiyyəti olur. Bir kişi qurban qadından bəzi intim anlar barədə soruşduqda, bir şey deməyə bilər. Amma qadın polisə dərdini söyləyə bilər. Məsələ ondadır ki, zorakılıq qurbanı özünü qorunmuş hiss etməlidir”, - deyə rayon polis idarəsinin rəisi Sanjar Adilov bildirib.

“Qadın polis bölməsi”nin özü Vahid Ailəyə Yardım Mərkəzinin (USFC) sadələşdirilmiş adıdır. 14 ofisdə psixoloqlar, hüquqşünaslar, məhkəmə icraçıları, yetkinlik yaşına çatmayan polislər, ilahiyyatçılar, könüllülər, vasitəçilər, sosial işçilər və s. var və hamısı sırf qadınlardır.

“Bütün qadınların zorakılıq halları ilə bağlı polisə müraciət etməməsinin səbəblərindən biri də həm kişi, həm də çox kinli və kobud insanlar olan polisə rəğbət və anlayışın olmamasıdır”, Marat Şibutov söyləyib.

Sosioloq əlavə edib ki, hələlik ölkə hakimiyyəti təbliğat işinin nəticələrini gözləyir və onun effektivliyini qiymətləndirmək çətindir.

Digər təşəbbüsü isə “Səninlə gələcəyə” adlı QHT irəli sürüb. Təşkilat Astanada məişət zorakılığı törədənlərlə profilaktik iş üzrə layihənin həyata keçirilməsi planlaşdırır. Layihədə 200 nəfər iştirak edəcək. Sosial fəallar onlara emosiyaları idarə etmək bacarığını öyrətməyi və kişilərin məsuliyyət səviyyəsini başa salmağı planlaşdırır.

Lakin sosioloq Marat Şibutov bu təşəbbüsü kifayət qədər tənqidi qiymətləndirməyə meyllidir: “Böhran mərkəzlərinin rəhbərliyi və polis əməkdaşları ilə ünsiyyət nəticəsində gəldiyim qənaətə görə, maarifləndirici söhbətlərdən inzibati tədbirlər daha effektlidir. Təcavüzkarların əksəriyyəti məhz cəzasız hiss etdikləri üçün zorakılıqlarını təkrarlayırlar. Lakin ciddi cəza olarsa, çox tezliklə arvadlarına zülm etməyi dayandırarlar. Nəzərə almaq lazımdır ki, Qazaxıstan istintaq təcridxanaları vaxt keçirmək üçün xoş yer deyil. Ona görə də burada əsas məsələ cəzanın qaçılmazlığını təmin etməkdir”.









 
Sorğu

Putin SSRİ-ni bərpa edə biləcəkmi?
Yox
Bu yolda Rusiyanın ağzı ovulacaq

Şirkət-Xidmət
   
Xəbər lenti
                                                 
"Belə mahnıları ifa etmək üçün iztirab, faciələr lazımdır"
Bu gün, 00:08
Vüsal Məmmədov işdən çıxarıldı - ƏMR
Bu gün, 00:05
Ağ Ev: Tramp və Putin tezliklə görüşəcək! Harada... - SENSASİON İDDİA
Bu gün, 00:03
Surenyam Paşinyanın İlham Əliyevə nə söz verdiyini haradan bilir? -ŞƏRH
Dünən, 19:10
Milli iqtisadiyyatımız çətin sınaq qarşısında - NƏ ETMƏLİ?
Dünən, 19:05
Qriqoryan İrana səfərindən dividentlər qazanmağa çalışır - Görünəni odur ki...
Dünən, 19:00
FHN-in qurumu 185 minlik Toyota seçdi! - TENDER NƏTİCƏSİ
Dünən, 18:58
Bakıda itkin düşən musiqiçi 7 ay sonra polis tərəfindən tapıldı - FOTO
Dünən, 18:12
Türkiyə MMU-nun nümayəndə heyətinin ölkəmizə səfəri davam edir
Dünən, 18:09
Ərdoğanın zəfəri: PKK niyə silahı yerə qoyur? - “Regnum”
Dünən, 18:05
"Ağsaqqal sayılanları SSRİ-yə - imperiyaya meyilləndirən amillər... - Onlar aradan qaldırılmalıdır..."
Dünən, 18:03
Müğənni Kəmalə Sərxana od püskürdü
Dünən, 18:00
Azərbaycanda uşaq futboluna vurulan "badalaq": - Kim və niyə?
Dünən, 17:53
3,4 milyon manat vergi borcu olan şirkət nizamnamə kapitalını azaldır
Dünən, 17:49
Parlament Assambleyasına qatılıb-qatılmamaq Gürcüstana heç bir şey verməyəcək - ÇÜNKİ...
Dünən, 17:48
"Georgi lenti"ni həmin tədbirə gətirənlər bəlli oldu - FOTO
Dünən, 17:44
PKK bitdi, Türkiyə üçün qorxunc problem başladı – Ərazi itkisi təhlükəsi
Dünən, 17:40
DSMF sədrinə yeni müşavir təyin edildi - DOSYE
Dünən, 17:35
Bəysiz toy edən müğənniyə SƏRT İRAD: - "Bu cür yanaşma yalnız..."
Dünən, 17:33
Ayşən Həsənova “Expressbank”da şöbə rəhbəri təyin olundu - ƏMR
Dünən, 17:32
İsrailin “Avroviziya 2025” təmsilçisi azərbaycanlıdır - FOTO
Dünən, 17:30
"Taleh" ASC səhmdarlarının növbəti ümumi yığıncağı keçiriləcək
Dünən, 17:27
Qətər əmiri Trampdan İranla bağlı görün nə xahiş etdi - ŞOK DETAL
Dünən, 17:26
Dövlət qurumunun avtobusu qəzaya uğradı - FOTO
Dünən, 17:24
Vasif Talıbovun sonu: Şirkətləri ləğv edilir - PROSES DAVAM EDİR
Dünən, 17:22
Prezident şəhid ailələri üçün təqaüdü 2 il əvvəl artırıb – Nazirliyin bundan xəbəri yoxdur?
Dünən, 17:19
“Bahar Enerji”də əməkhaqqı böhranı DAVAM EDİR - BU NƏDİ BELƏ?..
Dünən, 17:14
Lavrovun səfəri Ermənistanın yenidən Rusiyanın orbitinə qayıtması ilə nəticələnə bilər - AKTUAL
Dünən, 17:07
Zaurla Günayın ATV-dən getməsi barədə AÇIQLAMA
Dünən, 17:05
Konstitusiya quruluşuna qarşı çağırış etməkdə təqsirləndirilən şəxs: - Prezidentə bağışlanmağım üçün müraciət etmişəm
Dünən, 17:00
“Paşinyan suyu süzülə-süzülə İrəvana dönüb” - İLGİNC DETALLAR
Dünən, 16:59
Elşad Miridən valideynlərə ÇAĞIRIŞ: - Oğlan övladlarınızı sünnət etdirməyin, İslamda yoxdur
Dünən, 16:58
Azər Qasımovdan yarım milyonluq borc məsələsinə İLK REAKSİYA
Dünən, 15:42
Biz istəyirik ki, hər kəs əfv olunsun - Novella Cəfəroğlu
Dünən, 15:39
"Ağsaqqal sayılanları SSRİ-yə - imperiyaya meyilləndirən amillər... - Onlar aradan qaldırılmalıdır..."
Dünən, 15:37
Elşad Miridən şok açıqlama: - Bürclərə inananlar zavallıdır
Dünən, 15:36
AHİK-lə bağlı İLGİNC İDDİALAR - Turniketlər axşam saatlarında niyə söndürülür?
Dünən, 15:31
Əfvlə bağlı mühüm gəlişmə: Gözlənilən qərar verilir? – Sabah…
Dünən, 15:26
Pakistan qırıcılarımızı Çin silahları ilə məhv edib - Fransadan etiraf
Dünən, 15:25
“Xalq” və “Əməkdar” fəxri adlarını daşıyanların sayı azalıb
Dünən, 15:17
Azərbaycan Ordusu miqyasında komanda-qərargah məşqi keçirilir
Dünən, 15:16
Mərdəkanda çirkab suları evlərə dolur - Sakinlər PA rəhbərinə müraciət etdi
Dünən, 15:14
“Dövlətimizin başçısı və Mehriban xanım çox sağ olsun”
Dünən, 15:08
“Rasim Balayev, cinayətlərin ilə səni rüsvay edib məhkəməyə verərəm!” - Şeyx Əbdül OD PÜSKÜRDÜ
Dünən, 14:47
PKK-nın sivil fəaliyyət göstərəcəyi inandırıcı görünmür - Əlibəyli
Dünən, 14:02
Ermənistan atəşkəsi pozur: - Moskvanın kölgəsində yeni planlar qurulur
Dünən, 14:00
“Bakı Şampan Şərabları” şirkəti mənfəətdən zərərə keçib - HESABAT
Dünən, 13:58
Nigar Rəhimovaya “Vətən müharibəsi iştirakçısı” medalı buna görə verilibmiş - TƏFƏRRÜAT
Dünən, 13:06
Nikol Paşinyanın partiyası: - Sərkisyan və Köçəryan bizdən qorxur
Dünən, 13:03
“Sumqayıt Aşqarlar”ın Direktorlar Şurasının sədri və üzvləri seçiləcək
Dünən, 12:59
Şirkət-Xidmət
 
 
Dia.az © 2010 - 2014
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Bizimlə Əlaqə : Tel - 055-560-77-49, 077-271-11-33 E-mail : [email protected]
Designed by Daraaz.net
�������@Mail.ru